Wtorek, 13 listopada 2018. Imieniny Arkadii, Krystyna, Stanisławy

Defilady, parówki bez kartek i polityczne dowcipy

2014-05-01 09:36:47 (ost. akt: 2014-07-03 14:07:20)

Autor zdjęcia: ze zbiorów Grzegorza Mrowińskiego

Czasy PRL-u minęły bezpowrotnie, jednak przy okazji takich dat jak 1 maja przypominają nam się kartki na masło, kolejki za mięsem i wykopki w ramach czynu społecznego. Obejrzyj galerię archiwalnych zdjęć z pochodów 1 majowych ze zbiorów Grzegorza Mrowińskiego.

Niewątpliwie są to lata wiążące się z ciemną kartą historii Polski, z totalitarną władzą, permanentną inwigilacją, donosicielstwem, prześladowaniami. Trzeba jednak pamiętać, że dla wielu z nas były to czasy pięknej, choć nieco skrępowanej, młodości. Pierwszomajowy pochód, a po nim kawa i lody z sympatią w klubokawiarni. To głównie dlatego tak wiele osób wspomina ten czas z sentymentem i łezką w oku.
Pewne jest, że tych minionych lat nie da się prosto zdefiniować ani scharakteryzować i będą one różnie postrzegane w zależności od indywidualnych wspomnień i doświadczeń - raz z uśmiechem, raz z łezką wzruszenia ale niestety też i przerażenia.
A jak wspominał tamte czasy historyk i polonista Jan Regulski.

Obowiązkowa zbiórka i drętwa przemowa

W godzinach rannych odbywały się zbiórki w zakładach pracy, szkołach organizacjach. Sprawdzano obecność, rozdawano szturmówki, portrety na kijach, transparenty, by przed godz. 10.00 zdążyć na plac manifestacji.
Listy obecności były szczególnie ważne w PGR- ach, gdyż pracownicy za udział w manifestacji dostawali po 100 zł. na osobę (na pół litra żytniej) oraz po 25 zł. na każde dziecko.

Okolicznościowe przemówienie wygłaszał co roku Sekretarz, ale nagłośnienie przez wiele lat było w opłakanym stanie, mowy były ponadto drętwe, dlatego mało kto słuchał propagandowych dyrdymałek. Uczestnicy przymusowych spędów opowiadali sobie dowcipy, rozmawiali, toteż Sekretarz gadał jak do lampy, na wiatr, jak do słupa. Niektórzy wymykali się z miejsca manifestacji, by móc kupić ze stojących w pobliżu samochodów kiełbasę parówkową, naturalnie bez kartek. Komunistom chodziło o wywołanie entuzjazmu, zgodnie zresztą z powiedzeniem, że głodnemu nie chce się śpiewać ani tańcować.

Koniokrad z medalami

Defiladę odbierał Sekretarz w otoczeniu aparatczyków i weteranów ruchu robotniczego. Jeden z nich, Julek, został przez swojego ziomka rozpoznany, jako złodziej koni w powiecie pułtuskim, za co odsiadywał karę więzienia przed 1939r. Po wojnie opowiadał, że był prześladowany za komunizm, dlatego został obwieszony medalami i stał z innymi weteranami na betonowej trybunie, bo drewnianą rok wcześniej podpalono. Jego syn siedział po wojnie za rozbój, przeto był podobny do ojca jak diabeł do diabła.
Pochód przechodził ulicami: Kościuszki, Pocztową (d. Bieruta), Skłodowskiej, Małłka, Jagiełły (d. Rokossowskiego), Hallera (d. Świerczewskiego) i gdy zbliżał się do Męczenników, przemiły „Elek” odczytywał z trybuny osiągnięcia kolejnych grup manifestantów, pisane przez dyrektorów, dlatego była w nich mowa tylko o sukcesach...

Kowalski rzućcie to świństwo

Przed trybuną orkiestra grała marsze, by ułatwić manifestantom idącym czwórkami utrzymanie żołnierskiego kroku. Dla wywołania uniesienia, ekscytacji, rozognienia stojący w pobliżu trybuny klakierzy wykrzykiwali ustalone przez KC hasła. Na twarzach idących pod przymusem manifestantów nie było widać żadnego entuzjazmu. Jak w innych miastach „tłum defilujący w równych szeregach przed zgromadzonymi na trybunie dygnitarzami (…) stanowił „znak firmowy” sowieckiego komunizmu. Był najbardziej rozpoznawalnym symbolem ukształtowanej w Związku Radzieckim kultury politycznej wyrażającym prymat zbiorowości nad jednostką.” (P. Osęka)
Także dlatego uczestnicy przymusowej defilady przechodzili obok trybuny, na której stał nie jeden Julek, ze spuszczonymi głowami. Przed utratą nadziei bronili się m.in. dowcipami politycznymi. W jednym z nich członek partii dostał reprymendę od sekretarza POP, ale nie wiedział za co. Przypomnijcie sobie Kowalski, powiedział sekretarz, jak przechodziliście przed trybuną, trzymając w jednym ręku czerwoną flagę, a w drugim loda. Gdy krzyknąłem do was z trybuny: Kowalski rzućcie to świństwo! To coście Kowalski rzucili?
Po defiladzie odbywała się popijocha w komitecie powiatowym. Brali w niej udział członkowie egzekutywy, weterani ruchu robotniczego, inni aparatczycy. Pili i jedli dobre rzeczy na koszt podatników. Sekretarze oprócz wielu apanaży mieli również poufne konto, na które zakłady pracy wpłacały haracze. W Działdowie opiekował się nim przesympatyczny „Wiesio”. Nie prowadził żadnej dokumentacji, pieniądze przechodziły z rączki do rączki, nie powodując żadnej gorączki.

Pobijcie towarzyszu rekord świata

W godzinach popołudniowych odbywały się zawody sportowe na stadionie. Jedne zaszczycił swoją obecnością Janusz Sidło. Był już wówczas rekordzistą świata w rzucie oszczepem, przekroczył w Jenie magiczną wtedy odległość 80m. W tamtym czasie Wilhelm Kornalewski trenował m.in. Ryszarda Patelkę, który miał znaczące w skali kraju wyniki. Napisał ponadto pracę o oszczepie, jej liczne fragmenty opublikował w miesięczniku Lekka Atletyka i głównie dlatego Janusz Sidło odwiedził Działdowo.
Przed rozpoczęciem zawodów i popisów na stadionie miała miejsce następująca scenka rodzajowa. Mianowicie Sekretarz, będąc na dobrym cyku, zostawił na trybunie członków wspomnianej popijochy i wyruszył w kapeluszu w kierunku Janusza Sidło. Idąc przez boisko, spotkał Kornalewskiego i zapytał, czy jeśli Sidło pobije w Działdowie rekord świata, czy zostanie uznany. Otrzymawszy potwierdzenie, dorwał rekordzistę świata i powiedział do niego: Pobijcie towarzyszu Sidło rekord świata, to my wam zatwierdzimy to na egzekutywie. Nie został pobity, dlatego egzekutywa nie musiała zajmować się oszczepem. Warto w tym miejscu wyrazić żal adresowany do miejscowych działaczy sportowych, którzy nazwali pierwszego „orlika” w Działdowie im. Grzegorza Lato. Popełnili błąd, bo „orlik” ten powinien nosić imię Wilhelma Kornalewskiego, który ma ogromne zasługi dla sportu w Działdowie i to zarówno przed wojną, jako zawodnik,, jak i po 1945r., jako nauczyciel, trener i popularyzator sportu.

Zapomniany płot

Z powodu nieorganizowania pochodów 1 majowych od 1989r. wielkie straty poniósł istniejący przy ulicy Jagiełły 36 płot. Co roku przed 1 mają był malowany. Przez 20 lat nikt nie pomyślał o jego naprawie, mimo, że ma duże wartości historyczne i artystyczne, że jest dziełem rzemiosła artystycznego wysokiej klasy, że ma blisko 100 lat. Z tych i wielu innych powodów przydałaby się choć jedna defilada 1 majowa, by przypomniano sobie o niszczejącym zabytku, który po naprawi mógłby być ozdobą ulicy Jagiełły, która staje się wizytówką miasta.

mcz
dzialdowo@gazetaolsztynska.pl


Podziel się informacją: Pochwal się tym, co robisz. Pochwal innych. Napisz, co Cię denerwuje. Po prostu stwórz swoją stronę na naszym serwisie. To bardzo proste.
Swoją stronę założysz klikając na dzialdowo.wm.pl w ramkę " ZAŁÓŻ PROFIL ", która znajduje się w prawym, górnym roku strony.
Szczegółowe informacje o tym czym jest profil i jak go stworzyć: kliknij tutaj


Tylko ciekawe informacje

Polub nas na Facebooku:

Zobacz także

Komentarze (26) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Zacznij od: najciekawszych najstarszych najnowszych

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

  1. maguczaja wolja #1726400 | 5.172.*.* 1 maj 2015 15:12

    Ciomnyje lata w Prusiech Wschodnich, mieście Soldau. Demokratycznie głosuję za wstecznym pozbawieniem erekcji ojca autora.

    ! - + odpowiedz na ten komentarz

  2. Ania #1387521 | 95.160.*.* 3 maj 2014 09:26

    Byłam wtedy w szkole podstawowej...Dzisiaj jako juz bardzo dorosła mogę powiedzieć "czasy są inne, a zawsze jakby takie same". W zasadzie to niewiele się zmieniło,tylko opakowanie...No i tradycyjna polska "popijocha"(?- popijawa?) musi być zawsze...

    Ocena komentarza: warty uwagi (1) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  3. Jola #1387517 | 31.61.*.* 3 maj 2014 09:18

    Macie racje poziom wypowiedzi naszych władz jest kompromitujący, jeden nieskladny pozbawiony treści bełkot nie tyle polityczny co merytoryczny.

    Ocena komentarza: warty uwagi (1) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  4. kton #1387236 | 46.205.*.* 2 maj 2014 19:05

    A co tam notable że starostwa posłuchaj tego z zamku, to jest bełkot.

    Ocena komentarza: warty uwagi (3) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  5. ja #1387195 | 82.160.*.* 2 maj 2014 17:56

    Ja uczestniczyłem w takich pochodach i nie przypominam sobie abym był do nich ani moi znajomi zmuszani. Może w latach 50 i 60 tak było ale nie później. A mowy wygłaszane na teraźniejszych uroczystościach są o wiele drętwiejsze, wystarczy posłuchać notabli ze starostwa. Tyle lat, a jeszcze się nie nauczyli. Przed wyborami, jak obecny premier, niby przypadkowe wizyty u rolników, zakładach pracy itp. itd.

    Ocena komentarza: warty uwagi (4) ! - + odpowiedz na ten komentarz

Pokaż wszystkie komentarze (26)

Zagraj w GRY.wm.pl

  • Goodgame Empire
  • Goodgame Big Farm
  • Goodgame Poker
  • Shadow Kings - The Dark Ages