Święta Katarzyna Aleksandryjska

2008-11-22 00:00:00

Liturgiczny obchód ku czci św. Katarzyny Aleksandryjskiej, dziewicy i męczennicy, przypada na dzień 25 listopada i ma rangę wspomnienia dowolnego.

Święta Katarzyna Aleksandryjska to patronka naszego miasta i parafii. Tegoroczne uroczystości odpustowe parafii poprzedzone zostały doniosłymi rekolekcjami. W tym świątecznym dla całej wspólnoty parafialnej, dorocznym dniu odpustu kościół parafialny nawiedzą relikwie św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Przewidziane jest też nadanie imienia patronki, przyległej do kościoła ulicy (obecna Chełmońskiego zostanie nazwana aleją św. Katarzyny Aleksandryjskiej).
Przypuszcza się, że obecny herb Działdowa o przybliżonym wyglądzie został nadany miastu w latach 1340-1370 przez komtura ostródzkiego Guntera von Hohensteina. Był on wielkim czcicielem św. Katarzyny wybierając ją za swoją oblubienicę i patronkę. Podczas swego poselstwa od Zakonu do cesarza otrzymał od niego część relikwii tej świętej, ofiarując je miastu. Złożono je prawdopodobnie w kościele który pod jej wezwaniem z fundacji Hohensteina wybudowano (była to być może zamkowa kaplica).
Można przypuszczać, że Hohenstein miał swoje posiadłości w Działdowie i po przywiezieniu relikwii tu osiadł po zakończeniu pełnienia funkcji. Ponieważ komtur von Hohenstein pieczętował się sam szachownicą biało-czerwoną, zatem jego tarcze umieszczono w herbie po bokach patronki.
W Działdowie statuetki „Katarzynki” przyznaje się i wręcza na dorocznej uroczyści, wybranym przez Kapitułę osobom w różnoraki sposób promującym nasze miasto.

Święta Katarzyna Aleksandryjska należała do grona najbardziej znanych świętych głównie na Wschodzie, chociaż jej kult rozpowszechnił się też i na Zachodzie. Mało jest o niej dostępnych wiadomości źródłowych.
Są dwa opisy jej męki i śmierci, ale pochodzą dopiero z VI w. i są powiązane z legendami. Są też dwa świadectwa o św. Katarzynie z IV w. bliskie czasów świętej.
Dali je św. Rufin i Euzebiusz z Cezarei Palestyńskiej.
W/g. zachowanych źródeł Katarzyna pochodziła ze stolicy Egiptu, Aleksandrii, wywodząc się z królewskiego rodu. Była więc osobą zamożną i wszechstronnie wykształconą we wszystkich ówczesnych dziedzinach.
O jej rękę zabiegało wielu znamienitych kandydatów, ale ich propozycje odrzucała, złożyła bowiem jako chrześcijanka dozgonny ślub czystości.
W wieku 18 lat umacniała w wierze chrześcijan prześladowanych za czasów rzymskiego cesarza Dioklecjana. Próbowała również przekonać swoimi argumentami samego, władcę Aleksandrii, do wiary w Chrystusa. Maksencjusz zarządził spotkanie i dialog grona kilkunastu filozofów z Katarzyną.
Filozofowie zostali przekonani przez Katarzynę i nawrócili się na chrześcijaństwo.
Katarzyna, jak bywało to z innymi chrześcijanami podczas prześladowań, była zmuszana do złożenia ofiary pogańskim bożkom, w konsekwencji do wyparcia się wiary w Chrystusa, lecz nie poddała się.
Aresztowano ją i poddano strasznym torturom: „smagano żyłami wołowymi tak, że ciało męczennicy było jedną raną, morzono głodem, próbowano łamać jej kości kołem, a kiedy anioł zniszczył narzędzie tortur ścięto mieczem”. Było to na początku IVw. ok. 307-312 r.
Jej ciało znaleziono po upływie 5-ciu wieków na sąsiadującej z Górą Synaj Górze Św. Katarzyny /2637m npm/. Jak głosi legenda ciało św. Katarzyny aniołowie przenieśli z Aleksandrii do kościoła klasztornego na Górze Synaj, gdzie relikwie świętej przebywają do dzisiaj.

Kult św. Katarzyny znany początkowo tylko w Egipcie, rozpowszechnił się na cały chrześcijański Wschód, a jego centrum była wspomniana Góra Synaj. W Kościele Zachodnim czczony jest od VIII w. Sylwetkę św. Katarzyny w średniowieczu propagowali benedyktyni z opactwa Monte Cassino. Powstało wiele świątyń pod jej wezwaniem. O żywym kulcie świętej męczennicy świadczą jej patronaty. Święta Katarzyna jest patronką Zakonu Katarzynek, adwokatów, filozofów chrześcijańskich, kolejarzy, kołodziejów, młynarzy, modystek, mówców, literatów, powroźników, prządek, stowarzyszeń literackich, studentów, szwaczek, uczonych, woźniców, zecerów, prostego ludu, uniwersytetów. Jej postać jest w herbie polskich miast: Działdowa, Dzierzgonia, Góry k. Wrocławia, Niebylca k. Rzeszowa, Nowego Targu, Rudna.

W ikonografii św. Katarzyna jest przedstawiana „jako młoda dziewica o niebywałej urodzie, w koronie na rozpuszczonych falujących włosach, w bogatej sukni, z księgą w dłoni lub jako męczennica z elementami męczeństwa (koło zębate, miecz), u jej stóp leży niekiedy głowa lub postać cesarza Maksencjusza; atrybutem Katarzyny jest także pierścień zaręczynowy, wkładany jej na palec przez Dziecię Jezus — jest to symbol mistycznych zaślubin z Chrystusem” .
Z osobą św. Katarzyny wiązały się ludowe przysłowia i przepowiednie dotyczące Adwentu oraz obserwacji pogody.
Na przykład „Katarzyna Adwent zaczyna”, „Święta Katarzyna dnia urzyna”, „Wigilia na Katarzyny wróży, jaka pogoda w lutym służy”, „W Katarzyny dzień jaki, cały grudzień taki”.
Wigilia św. Katarzyny była dawniej czasem matrymonialnych wróżb kawalerskich. Otóż w wigilię św. Katarzyny kawaler ścinał gałązkę wiśni i stawiał do wody. Gdy gałązka zakwitła na Boże Narodzenie, oznaczało to, że ślub odbędzie się jeszcze w najbliższym karnawale. Natomiast, aby poznać imię przyszłej żony, należało również w wigilię św. Katarzyny wieczorem położyć pod poduszkę karteczki z imionami znanych dziewcząt i następnego dnia wylosować spod poduszki jedną z tych karteczek. Na niej znajdowało się imię przyszłej małżonki.

Niech św. Katarzyna Aleksandryjska wspiera nas w wyznawaniu wiary i broni nas od grzechu.
„Boże, Ty ukazujesz moc w ludzkiej słabości, od Ciebie święta Katarzyna otrzymała siłę do zniesienia męczeństwa, niech wszystkim, którzy radują się jej chwałą, zawsze wyprasza łaskę do przezwyciężania pokus”
Zebrał i opracował: Bernard Żóralski – Działdowo.

Uwaga! To jest archiwalny artykuł. Może zawierać niaktualne informacje.